Çin'in bölgedeki ekonomik ağırlığına ve petrol denkleminin değiştiğine işaret eden Suudi güvenlik uzmanı Hişam el-Gannam, ABD'nin İran'ın misilleme kapasitesini öngörememesinin müttefik ülkeleri açıkça savunmasız bıraktığını bildirdi.
ABD ve soykırımcı İsrail'in İran'a yönelik yeni ve kapsamlı askeri harekat planları yaptığı iddiaları tırmanırken, Tahran'ın Körfez ülkelerindeki altyapı tesislerini ve ABD hedeflerini misillemeyle tehdit etmesi üzerine bölge ülkeleri geniş çaplı bir savaş ihtimaline karşı teyakkuza geçti.
Son uydu görüntülerinde Tahran'ın ABD'nin Orta Doğu'daki askeri altyapısına indirdiği ağır darbeyle Washington'a toplam zararının 60 milyar dolara yaklaştığı tahmin ediliyor. Operasyonların başladığı şubat ayı sonundan bu yana benzin ve dizel fiyatlarında yaşanan yükseliş ise dünya genelindeki tüketicilere toplam 468 milyar dolarlık ek maliyet getirdi.
Bölgede eller tetikte kırılgan bir ateşkes devam ederken Suudi güvenlik uzmanı Hişam el-Gannam, Suudi Arabistan'ın Al Arabiya televizyonunda Körfez ülkeleri ile ABD arasındaki ilişkilerin yapısında köklü ve derin bir değişim yaşandığını söyledi.
"1980'LERİN AMERİKASI ARTIK BİZİMLE DEĞİL"
Bugünkü ABD'nin geçmiş dönemlerden tamamen farklı bir profilde olduğunu belirten el-Gannam, "1980'lerin Amerikası artık bizimle değil. Bugünkü Amerika, o dönemin Amerikasından tamamen farklı. Carter döneminin Amerikası bugünkü Amerika değil. 1987'de Kuveyt tankerlerine ABD bayrağı çeken Amerika, bugünkü Amerika değil. Kuveyt'e girerek ülkeyi özgürleştiren Amerika da bugünkü Amerika değil." dedi.
Yaşanan değişimin kademeli ancak son derece köklü olduğuna dikkati çeken Suudi uzman, bölge güvenliğinin ABD iç siyasetindeki dalgalanmalara terk edilemeyeceğinin altını çizdi.
"GÜVENLİĞİMİZ VİRGİNİA'DAKİ SEÇMENİN RUH HÂLİNE BAĞLI OLMAMALI"
Körfez bölgesinin kaderinin okyanus ötesindeki siyasi gelişmelere endekslenmesini tehlikeli bulan el-Gannam, "Körfez'in güvenliğinin Virginia veya Teksas'taki seçmenin ruh hâline ya da benzin fiyatlarına bağlı olmasını istemiyorum." ifadelerini kullandı.
Bu değişimin Körfez açısından artarak devam edeceği öngörüsünü paylaşan el-Gannam, "Yakın gelecekte değil, çok da uzak olmayan bir gelecekte durum daha kötü hâle gelecek. Körfez'in güvenliğini ABD'deki iç siyasi gelişmelere bağlamak gerçekten tehlikeli." diye konuştu.
Mevcut durumun tam olarak bu tehlikeyi yansıttığına işaret eden Suudi uzman, başkanlık kararnamelerinin geçici doğasına değindi. Herhangi bir başkan döneminde Körfez ülkeleri lehine çıkarılabilecek istisnai kararnamelerin, görevin sona ermesiyle geçerliliğini yitireceğini hatırlattı. El-Gannam'a göre ABD'nin bölgeye sunduğu desteğin sadece boyutu değil, niteliği de tamamen değişmiş durumda.
DENKLEMİN YAPISINI DEĞİŞTİREN 3 TEMEL NEDEN
Washington ile Körfez arasındaki ilişkilerin yapısını değiştiren üç temel neden bulunduğunu anlatan el-Gannam, "Birincisi, ABD artık bir petrol üreticisi ve ihracatçısı hâline geldi. Bu, geçmişte söz konusu değildi." dedi.
İkinci temel etken ise petrolün stratejik anlamında yaşanan değişim. Körfez petrolünün hâlâ önemli olduğunu ancak eski hayati konumunu kaybettiğini aktaran el-Gannam, bölge kaynaklarının günümüzde esas olarak küresel fiyatları dengelemek açısından anlam taşıdığını savundu. Mevcut savaşı bu duruma kanıt gösteren uzman, "ABD, fiyatların düşmesini sağlamak amacıyla denizdeki İran petrolüne yönelik baskıyı hafifletti. Fiyatların düşmesi için Rusya'dan da dizel yakıt alıyor." diye konuştu.
"KÖRFEZ'İN ÇİN'E KARŞI ABD'YLE SAF TUTMASI MÜMKÜN DEĞİL"
Üçüncü faktör olarak Çin'in ABD açısından öncelikli konumunun değişmesini ve Amerikan seçmeninin Irak ve Afganistan müdahalelerinden sonra uzun süreli dış operasyonlara tahammülsüzlüğünü öne çıkaran el-Gannam, bölge ülkelerinin Pekin ile kurduğu derin ekonomik ilişkilere odaklandı.
Körfez'in Çin'le olan bağlarının, geçmişte Sovyetler Birliği ile kurulan ilişkilerden tamamen farklı bir boyutta olduğunu kaydeden uzman, bu devletlerin Soğuk Savaş döneminde Sovyetlere karşı oluşturulan Amerikan cephesinin bir parçası olmadığını hatırlattı.
Günümüzde Çin'in birçok Körfez ülkesinin en büyük ticaret ve ekonomik ortağı konumuna geldiği gerçeğini paylaşan el-Gannam, "Körfez ülkelerinin ABD ile birlikte Çin'e karşı saf tutması mümkün değil." dedi.
Çin ile bazı konularda yaşanan bütün anlaşmazlıklara rağmen bu denklemin değişmeyeceğini belirten uzman, "Artık denklem tamamen farklı. Buna ABD'nin iç siyasetindeki değişimi de eklemek gerekiyor." değerlendirmesinde bulundu. Suudi analist ayrıca "Amerika Önce Gelir" (America First) akımını temsil eden izolasyoncu sağ kanadın da meselelere neredeyse aynı bakış açısıyla yaklaştığını dile getirdi.
"İSRAİL'İN ÇIKARLARI KÖRFEZ'İN ÖNÜNE KONULMAMALIYDI"
ABD'nin savaş sürecinde Körfez ülkelerine karşı yükümlülüklerini yerine getirmediğini savunan Suudi güvenlik uzmanı, Washington yönetiminin tüm harekat planlarını bölge başkentleriyle paylaşması gerektiğini ifade etti.
Körfez'in olup bitenler karşısında hazırlıksız ve savunmasız bırakılmasını eleştiren el-Gannam, "İsrail'in çıkarları, Körfez ülkelerinin çıkarlarının önüne konulmamalıydı." dedi.
Soykırımcı İsrail ile ilişkileri bulunan devletlerin bile çatışma ortamında zarar gördüğünü ve açıkça savunmasız kaldığını belirten uzman, şunları kaydetti:
"Sanki ABD, İran'ın vereceği karşılığı öngörememiş gibi bir tablo ortaya çıktı. Oysa gelişmeleri az çok takip eden herhangi biri bile İran'ın bu şekilde karşılık vereceğini anlayabilirdi. İran'ın konvansiyonel olmayan kapasitesi hakkında yeterli bilgiye sahip olan ABD gibi bir devletin bunu öngörememiş olması nasıl açıklanabilir?"
