'Neredeyse hiç enerji üretmiyoruz': Avrupa'nın güneş enerjisi patlaması bulutlu bir kışı atlatabilecek mi?
Bulutlu havanın kıtanın güneş enerjisi patlamasını sekteye uğratması ve enerji fiyatlarının fırlamasına neden olmasıyla Avrupa, yılın ilk 'karanlık dönemi'ne girme riskiyle karşı karşıya.
Fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecinde "parlayan yıldız" olarak nitelendirilen güneş enerjisi , dünyanın en hızlı kurulabilen ve en ucuz enerji biçimlerinden biridir. Doğru koşullar altında, güneş panelleriyle bir birim elektrik üretmenin maliyeti yalnızca 0,024 € kadar düşük olabilir; bu da kömür, gaz ve hatta rüzgar enerjisinden çok daha üstün bir performans anlamına gelir.
İran'la savaşın 28 Şubat'ta başlamasından bu yana, AB'ye doğalgaz ithalatından 42,9 milyar avro tasarruf sağlandı. Ayrıca, yaz aylarında art arda gelen sıcak hava dalgalarının soğutma ile ilgili elektrik tüketiminde artışa neden olduğu dönemde şebekenin istikrara kavuşmasına da yardımcı oldu.
Ancak Avrupa'da uzun süredir devam eden serin, bulutlu ve rüzgarsız hava ciddi bir sorun teşkil ediyor.
Güneş enerjisi kışın da çalışabilir mi?
Dunkelflaute – Almanca'da 'karanlık durgunluk' anlamına gelir – yeterli rüzgar veya güneş ışığı olmadığı için rüzgar ve güneş enerjisi üretiminin düşük veya hiç olmadığı uzun bir dönemi tanımlamak için kullanılan bir terimdir.
Bu durum genellikle Kuzey Avrupa'da Ekim ile Şubat ayları arasında görülür ve kısa gün ışığı saatleri, yoğun bulut örtüsü ve sis ile daha da şiddetlenir. Bu, soğuk havaların ısıtma ihtiyacını tetiklemesi nedeniyle kıta genelinde artan enerji tüketimiyle aynı zamana denk gelir.
Günlerce süren karanlık fırtınalar nadirdir, ancak böyle bir olay Avrupa'nın enerji şebekesini doğal gaz gibi pahalı yedek üretim kaynaklarına daha fazla bağımlı hale getirir.
Bloomberg tahminlerine göre , 29 Ekim Perşembe günü için Almanya'da günlük elektrik fiyatları megawatt saat başına 300 €'nun üzerindeydi; bu, Ekim ayı ortalamasının yaklaşık iki katıydı ve akşam zirve saatlerinde saatlik fiyatlar 500 €'yu aştı.
'Son derece moral bozucu': Ev tipi güneş enerjisi üretiminde düşüş yaşandı.
Bireysel ölçekte bakıldığında, güneş panellerine sahip haneler de enerji faturalarında bir artış fark ediyor. Çatısına toplam 6,36 kW kapasiteli 12 güneş paneli taktıran bir İngiliz sakini, Euronews Earth'e verdiği demeçte, Çarşamba günü (4 Kasım) panellerin yalnızca 10,90 kWh güneş enerjisi ürettiğini ve ihtiyaç duydukları ek 27,40 kWh enerji için şebekeye bağımlı kaldıklarını söyledi.
Perşembe günü (5 Kasım), şehir gün boyu kapalıyken, ev sadece 2,40 kWh güneş enerjisi üretti ve 20,60 kWh dışarıdan enerji ithal etti.
Bu durum, elektrik tüketiminin arttığı gündüz saatlerinde deşarj edilmek üzere gece düşük tarifeyle şarj edilen 11,52 kWh'lik bir ev tipi bataryaya sahip olmamıza rağmen geçerlidir.
Hafta sonu ve önümüzdeki haftanın büyük bir bölümünde bulutlu hava bekleniyor; bu da birçok İngiliz'in yaz aylarına kıyasla önemli ölçüde daha az güneş enerjisi üreteceği anlamına geliyor.
İsminin açıklanmasını istemeyen bir bölge sakini Euronews Earth'e, "Neredeyse hiç elektrik üretmiyoruz" dedi.
"Binlerce liralık yatırım yaptığımız güneş enerjisi sistemine rağmen bu kadar çok enerji ithal etmek zorunda kalmamız son derece moral bozucu. Ancak, bulutlar dağıldığında panellerin daha iyi performans göstermeye başlayacağını biliyoruz."
Hidroelektrik, güneş enerjisindeki düşüşleri telafi ediyor.
Elbette, güneş enerjisinin elektriğin büyük kısmını yaz aylarında üretmesi şaşırtıcı değil. AB'de güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payı Haziran ayında %25,4'e ulaşırken, Ekim ayında bu oran sadece %13,2'ye düştü.
Elbette, güneş enerjisi ısı yerine gün ışığına dayanır; yani çatısına güneş paneli taktıran ev sahipleri soğuk günlerde bile elektrik üretebilirler.
Yeşil enerji tedarikçisi Good Energy'ye göre, İngiltere'deki ev tipi güneş enerjisi sistemleri kış aylarında bile yıllık üretimlerinin yaklaşık %25-35'ini sağlayabiliyor ve bu da "kış faturaları için güzel bir güvence" oluşturuyor.
Güneş enerjisi üretimindeki düşüş, aynı zamanda hidroelektrik üretimindeki artışla da örtüşme eğilimindedir; bu artış, AB'de geçen yıl Ekim ayından itibaren başlamıştı.
Güneş enerjisi, klima ve vantilatör gibi soğutma sistemlerine duyulan ani ihtiyaç sonrasında ortaya çıkan ve sıcak hava dalgalarının yol açtığı elektrik fiyatlarındaki ani artışları dengelemeye de yardımcı olabilir.
2025 ve 2026 yıllarında aylara göre güneş enerjisinden elde edilen elektrik üretiminin payını gösteren grafik. Ember
Enerji araştırma kuruluşu Ember'e göre, bu yaz Haziran sonlarında yaşanan sıcak hava dalgası sırasında, günlük elektrik talebi, sıcak hava dalgası öncesi günlere kıyasla İtalya'da yüzde 28'e, Macaristan'da yüzde 23'e, Fransa'da yüzde 14'e ve İspanya'da yüzde 13'e kadar arttı.
Raporda, sıcak hava dalgalarının tetiklediği talebin artmasıyla birlikte, güneş enerjisinin "alışılmadık derecede iyi" performans gösteren tek büyük enerji kaynağı olduğu belirtiliyor. Haziran ve Temmuz aylarındaki diğer günlerle karşılaştırıldığında, sıcak hava dalgaları sırasında ortalama günlük güneş enerjisi üretimi Fransa ve Macaristan'da yüzde 17, İspanya'da yüzde 5 daha yüksek, İtalya'da ise aynı seviyede gerçekleşti.
Ember'ın ayrı bir analizine göre, çatısına güneş paneli yerleştirilmiş tipik bir İngiliz evi, sıcak hava dalgası sırasında bir klimayı günde beş saat çalıştırmaya yetecek kadar elektrik üretiyordu.
Aynı zamanda, kömür, hidroelektrik ve nükleer enerji gibi su yoğun enerji biçimleri, kavurucu sıcaklıklar ve yağış azlığının uzun süreli kuraklık dönemlerine yol açması nedeniyle sıcak hava dalgaları sırasında zorluk çekmektedir.
Ağustos ayında, Vistula Nehri'ndeki su seviyesinin kritik derecede düşük seviyelere inmesi nedeniyle Polonya, soğutma için büyük miktarda suya ihtiyaç duyan kömürle çalışan enerji santrallerinin üretimini azaltmak zorunda kaldı.
Bu hamle, Polonya'nın elektrik sisteminden geçici olarak 1,3 GW'lık bir kapasiteyi devre dışı bıraktı ; bu da bir milyondan fazla ortalama hanenin elektrik ihtiyacını karşılamaya yetecek bir miktar. Bu, ülkenin mevcut enerji kapasitesinin yaklaşık yüzde ikisine denk geliyor.
